درمان اتواسکلروز هم زمان با اتوپلاستیاز عمل های پیچیدهای است که در مواردی نیاز به انجام آن است. اتواسکلروز (Otosclerosis) یکی از علل شایع کاهش شنوایی در افراد بزرگسال است که با رشد غیر عادی استخوان در گوش میانی همراه است. این اختلال میتواند به مرور زمان باعث از دست رفتن شنوایی و کاهش کیفیت زندگی فرد شود. در برخی موارد، انجام هم زمان اتوپلاستی (جراحی زیبایی گوش) و درمان اتواسکلروز میتواند نتایج بهتری از نظر درمانی و زیبایی به همراه داشته باشد. در این مقاله، به بررسی جامع این عارضه، علائم، عوارض و درمان آن همراه با اتوپلاستی خواهیم پرداخت.
اتواسکلروز چیست؟
اتواسکلروز نوعی اختلال در ساختار استخوانی گوش میانی است که در آن استخوان رکابی (استاپس) سفت و غیر منعطف میشود. این استخوان وظیفه انتقال صدا از گوش میانی به گوش داخلی را دارد و در صورت آسیب، روند شنوایی با مشکل مواجه میشود. در نتیجه این اختلال، بیمار دچار کاهش شنوایی تدریجی میشود.
علائم اتواسکلروز
مهم ترین علائم اتواسکلروز عبارتاند از:
- کاهش تدریجی شنوایی در یک یا هر دو گوش
- وزوز گوش یا احساس صدای زنگ
- مشکل در شنیدن صداهای آهسته یا صحبت افراد در محیطهای شلوغ
- گاهی اوقات احساس سنگینی یا پری در گوش
نحوه تشخیص اتواسکلروز
تشخیص دقیق اتواسکلروز نیازمند بررسیهای بالینی و پاراکلینیکی توسط متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) است. مراحل تشخیص این بیماری شامل موارد زیر است:
1. بررسی سابقه پزشکی و علائم بیمار
پزشک با پرسیدن سوالاتی درباره کاهش شنوایی، وزوز گوش، سابقه خانوادگی و مدت زمان بروز علائم، مشکوک به اتواسکلروز میشود.
2. معاینه گوش با اتوسکوپ
در این مرحله ساختار بیرونی و پرده گوش بررسی میشود. اگرچه در اغلب موارد پرده گوش طبیعی به نظر میرسد، این مرحله برای رد سایر علل کاهش شنوایی ضروری است.
3. ادیوگرام یا تست شنوایی سنجی (Audiometry)
مهم ترین ابزار تشخیص اتواسکلروز، تست شنوایی است. در این تست، میزان شنوایی بیمار در فرکانسهای مختلف اندازه گیری میشود. در موارد اتواسکلروز، عمدتا کاهش شنوایی از نوع رسانشی (Conductive) مشاهده میشود.
4. تست تمپانومتری (Tympanometry)
این تست بررسی میکند که پرده گوش و استخوانهای گوش میانی چطور نسبت به امواج صوتی واکنش نشان میدهند. در بیماران مبتلا به اتواسکلروز عموما کاهش حرکت استخوان رکابی مشخص میشود.
5. سی تی اسکن گوش میانی (در موارد خاص)
در صورت نیاز به تایید تشخیص یا پیش از انجام جراحی، تصویربرداری با CT Scan میتواند تغییرات استخوانی در ناحیه رکابی را نشان دهد.
علت ایجاد عارضه اتواسکلروز
علت دقیق اتواسکلروز هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما برخی عوامل میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند، از جمله:
- عوامل ژنتیکی: سابقه خانوادگی ابتلا به اتواسکلروز شانس ابتلا را افزایش میدهد.
- تغییرات هورمونی: بارداری و تغییرات هورمونی میتوانند باعث سرعت بخشیدن به پیشرفت این بیماری شوند.
- عوامل ویروسی: برخی ویروسها مانند سرخک ممکن است در تحریک شروع این بیماری نقش داشته باشند و آن را فعال کنند.
بیماری اتواسکلروز چه مشکلاتی را به وجود میآورد؟
اگر اتواسکلروز درمان نشود، میتواند مشکلات زیر را ایجاد کند:
- کاهش پیشرونده شنوایی تا سطح ناشنوایی متوسط یا شدید
- اختلال در ارتباطات روزمره و کاهش کیفیت زندگی
- احساس انزوا، اضطراب و افسردگی ناشی از مشکل شنوایی
- وابستگی به ابزارهای کمک شنوایی مانند سمعک یا کاشت حلزون در مراحل پیشرفته
درمان اتواسکلروز با اتوپلاستی
در مواردی که بیمار به طور هم زمان دچار اختلال شنوایی ناشی از اتواسکلروز و مشکلات ظاهری در لاله گوش است، انجام اتوپلاستی و جراحی درمانی اتواسکلروز به صورت هم زمان ممکن است. این روش درمانی شامل دو بخش است:
- استاپدکتومی یا استاپدکتومی: جراحی برای برداشتن استخوان رکابی آسیب دیده و جایگزینی آن با پروتز
- اتوپلاستی: جراحی اصلاح شکل لاله گوش برای افزایش جذابیت ظاهری یا رفع دفورمیتیها
ترکیب این دو جراحی در یک جلسه تحت بیهوشی میتواند از نظر اقتصادی، زمانی و روند بهبود برای بیمار مفید باشد و دوره نقاهت کمتری را شامل شود.
چه عواملی باعث تشدید شدن علائم اتواسکلروز میشود؟
عوامل زیر میتوانند باعث بدتر شدن علائم اتواسکلروز شوند:
- بارداری یا تغییرات شدید هورمونی
- ابتلا به بیماریهای ویروسی یا التهابی
- استرس و فشارهای روحی
- عدم پیگیری و درمان به موقع
- قرار گرفتن در معرض صداهای بلند برای مدت طولانی
آیا بعد از درمان اتواسکلروز با اتوپلاستی استفاده از سمعک واجب است؟
در بسیاری از موارد، انجام موفقیت آمیز جراحی استاپدکتومی باعث بهبود قابل توجه شنوایی میشود و نیاز به استفاده از سمعک را از بین میبرد. با این حال، در برخی بیماران که بهبود کامل حاصل نمیشود یا دچار کاهش شنوایی حسی عصبی هستند، استفاده از سمعک به عنوان کامل کننده مراحل درمان پیشنهاد میشود. پزشک پس از ارزیابیهای پس از جراحی بهترین تصمیم را خواهد گرفت.
سوالات متداول
بله، در بسیاری از موارد اتواسکلروز یک بیماری ارثی است. اگر یکی از اعضای خانواده شما به این بیماری مبتلا باشد، احتمال ابتلای شما نیز بیشتر خواهد بود. بنابراین اهمیت چکاپ برای افرادی که ژنتیک این بیماری را دارند بسیار بالا میباشد.
اتواسکلروز اصولا در دهه دوم تا چهارم زندگی بروز میکند، اما در صورت عدم درمان، علائم آن میتواند تا دوران سالمندی ادامه یابد یا تشدید شود. تشخیص زود هنگام نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت بیماری دارد.
در آخر…
اتواسکلروز یکی از علل شایع و البته قابل درمان کاهش شنوایی است. ترکیب درمان آن با اتوپلاستی در یک جلسه جراحی میتواند هم به بهبود عملکرد شنوایی و هم به بهبود ظاهر گوش کمک کند. در صورت مشاهده علائم مشکوک، مراجعه سریع به پزشک متخصص دکتر آزاده خردمند اهمیت زیادی دارد.
